Đề mục 3. Chủ thể bị trừng phạt (Điều 1321-1330)

Điều 1321

§1. Không ai bị trừng phạt, nếu việc vi phạm luật hay mệnh lệnh bên ngoài không thể quy trách cho người đó cách nặng nề do cố tình hay do lầm lẫn.
§2. Người nào cố tình vi phạm luật hay mệnh lệnh thì phải chịu hình phạt do luật hay mệnh lệnh ấn định, nhưng người nào vi phạm luật hay mệnh lệnh vì thiếu sự thận trọng cần thiết thì không bị phạt, trừ khi luật hay mệnh lệnh quy định cách khác.
§3. một khi đã có sự vi phạm bên ngoài, thì việc quy trách nhiệm được suy đoán, trừ khi đã rõ cách khác.

Canon 1321

§1 Any person is considered innocent until the contrary is proved.
§2 No one can be punished unless the commission by him or her of an external violation of a law or precept is gravely imputable by reason of malice or of culpability.
§3 A person who deliberately violated a law or precept is bound by the penalty prescribed in that law or precept. If, however, the violation was due to the omission of due diligence, the person is not punished unless the law or precept provides otherwise.
§4 Where there has been an external violation, imputability is presumed, unless it appears otherwise.

Điều 1322

Những người thường xuyên không sử dụng được trí khôn, thì dù họ vi phạm luật hay mệnh lệnh trong khi họ có vẻ sáng suốt, họ cũng được kể là người không có khả năng phạm tội.

Canon 1322

Those who habitually lack the use of reason, even though they appeared sane when they violated a law or precept, are deemed incapable of committing an offence.

Điều 1323

Những người sau đây vi phạm luật hay mệnh lệnh thì cũng không bị một hình phạt nào:1° người chưa đủ mười sáu tuổi trọn;2° người không biết là mình vi phạm một luật hay một mệnh lệnh, mà không do lỗi của mình, tuy nhiên, sự vô ý và lầm lẫn được đồng hóa với sự không biết;3° người đã hành động dưới áp lực của bạo lực thể lý hay do một trường hợp ngẫu nhiên không thể thấy trước được, hoặc dù có thấy trước cũng không thể chống lại được;4° người đã bị cưỡng ép hành động do sợ hãi nghiêm trọng dù chỉ có tính cách tương đối thôi, hoặc do nhu cầu thúc đẩy, hoặc để tránh một điều bất lợi nghiêm trọng, nhưng trừ trường hợp hành động ấy thực chất là xấu hoặc gây thiệt hại cho các linh hồn;5° người đã hành động trong tư thế tự vệ chính đáng chống lại một kẻ tấn công mình hay một người khác cách bất công, tuy vẫn giữ sự chừng mực cần thiết;6° người không sử dụng được trí khôn, miễn là vẫn giữ nguyên những quy định của các điều 1324
§1, 20 và 1325;7° người đã nghĩ rằng mình ở một trong những hoàn cảnh nói đến ở 40 hay 50, mà không do lỗi của mình.

Canon 1323

No one is liable to a penalty who, when violating a law or precept:1° has not completed the sixteenth year of age;2° was, without fault, ignorant of violating the law or precept; inadvertence and error are equivalent to ignorance;3° acted under physical force, or under the impetus of a chance occurrence which the person could not foresee or if foreseen could not avoid;4° acted under the compulsion of grave fear, even if only relative, or by reason of necessity or grave inconvenience, unless, however, the act is intrinsically evil or tends to be harmful to souls;5° acted, within the limits of due moderation, in lawful self-defence or defence of another against an unjust aggressor;6° lacked the use of reason, without prejudice to the provisions of cann. 1324
§1, n. 2 and 1326
§1, n. 4;7° thought, through no personal fault, that some one of the circumstances existed which are mentioned in nn. 4 or 5.

Điều 1324

§1. Phạm nhân không được miễn khỏi hình phạt, nhưng hình phạt do luật hay mệnh lệnh ấn định phải được giảm nhẹ hay được thay thế bằng việc sám hối, nếu tội phạm đã xảy ra do:1° người ấy chỉ sử dụng trí khôn cách bất toàn;2° người ấy không sử dụng được trí khôn do say rượu hay do thác loạn tâm thần khác tương tự vì lỗi của mình;3° người ấy hành động do một đam mê mãnh liệt dù đam mê ấy không đi trước và không cản trở bất cứ sự suy tính nào của lý trí cũng như bất cứ sự ưng thuận nào của ý chí, và miễn là người đó không được cố tình kích thích hay nuôi dưỡng chính đam mê ấy;4° người ấy là vị thành niên đã đủ mười sáu tuổi trọn;5° người ấy bị cưỡng ép hành động do một sự sợ hãi nghiêm trọng, dù chỉ có tính cách tương đối mà thôi, hoặc do nhu cầu thúc đẩy, hoặc để tránh một điều bất lợi nghiêm trọng, nếu tội phạm thực chất là xấu hoặc gây thiệt hại cho các linh hồn;6° người ấy đã không giữ được chừng mực cần thiết khi hành động trong tư thế tự vệ chính đáng chống lại kẻ tấn công mình hay một người khác cách bất công;7° người ấy chống lại kẻ khiêu khích cách nghiêm trọng và bất công;8° người ấy đã tin rằng mình ở vào một trong những hoàn cảnh được nói đến ở điều 1323, 40 hay 50, do lầm lẫn vì lỗi của mình;9° người ấy không biết là có hình phạt kèm theo luật hay mệnh lệnh, mà không do lỗi của mình; 100 người ấy đã hành động mà không bị quy trách nhiệm hoàn toàn, miễn là sự quy trách nhiệm này vẫn còn nặng.
§2. Thẩm phán cũng có thể làm như vậy, nếu có một hoàn cảnh nào khác làm cho tội phạm được giảm nhẹ.
§3. trong những hoàn cảnh được nói đến ở
§1, phạm nhân không phải chịu một hình phạt tiền kết.

Canon 1324

§1 The perpetrator of a violation is not exempted from penalty, but the penalty prescribed in the law or precept must be diminished, or a penance substituted in its place, if the offence was committed by:1° one who had only an imperfect use of reason;2° one who was lacking the use of reason because of culpable drunkenness or other mental disturbance of a similar kind, without prejudice to the provision of can. 1326
§1, n. 4;3° one who acted in the heat of passion which, while serious, nevertheless did not precede or hinder all mental deliberation and consent of the will, provided that the passion itself had not been deliberately stimulated or nourished;4° a minor who has completed the sixteenth year of age;5° one who was compelled by grave fear, even if only relative, or who acted by reason of necessity or grave inconvenience, if the offence is intrinsically evil or tends to be harmful to souls;6° one who acted in lawful self-defence or defence of another against an unjust aggressor, but did not observe due moderation;7° one who acted against another person who was gravely and unjustly provocative;8° one who erroneously, but culpably, thought that some one of the circumstances existed which are mentioned in can. 1323 nn. 4 or 5;9° one who through no personal fault was unaware that a penalty was attached to the law or precept;10° one who acted without full imputability, provided it remained grave.
§2 A judge can do the same if there is any other circumstance present which would reduce the gravity of the offence.
§3 In the circumstances mentioned in
§1, the offender is not bound by a latae sententiae penalty, but may have lesser penalties or penances imposed for the purposes of repentance or repair of scandal.

Điều 1325

Sự không biết vì lười biếng hay vì giả đò hay vì cố tình, không bao giờ được xét đến khi áp dụng những quy định của các điều 1323 và 1324; cũng không xét đến sự say rượu hay những thác loạn tâm thần khác, nếu chủ ý gây ra để thực hiện tội phạm hay để chữa mình, và đam mê được cố tình kích thích hay nuôi dưỡng.

Canon 1325

Ignorance which is crass or supine or affected can never be taken into account when applying the provisions of cann. 1323 and 1324.

Điều 1326

§1. Thẩm phán có thể trừng phạt bằng một hình phạt nặng hơn hình phạt mà luật hay mệnh lệnh đã ấn định:1° người nào sau khi bị kết án hay sau khi hình phạt đã được tuyên bố vẫn tiếp tục phạm tội, đến nỗi hoàn cảnh cho phép ước đoán cách khôn ngoan rằng người ấy ngoan cố trong ý xấu;2° người có phẩm chức, hay người đã lạm dụng quyền hành hoặc chức vụ của mình để phạm tội;3° phạm nhân nào đã tiên liệu biến cố, nhưng đã không thận trọng để tránh như bất cứ một người cẩn thận nào cũng phải làm, cho dù một hình phạt đã được thiết lập đối với một tội phạm cố tình.
§2. Trong những trường hợp được nói đến ở
§1, nếu hình phạt được dự liệu là tiền kết, thì có thể thêm vào hình phạt ấy một hình phạt khác hay một việc sám hối.

Canon 1326

§1 A judge must inflict a more serious punishment than that prescribed in the law or precept when:1° a person, after being condemned, or after the penalty has been declared, continues so to offend that obstinate ill will may prudently be concluded from the circumstances;2° a person who is established in some position of dignity, or who, in order to commit a crime, has abused a position of authority or an office;3° a person who, after a penalty for a culpable offence was constituted, foresaw the event but nevertheless omitted to take the precautions to avoid it which any careful person would have taken;4° a person who committed an offence in a state of drunkenness or other mental disturbance, if these were deliberately sought so as to commit the offence or to excuse it, or through passion which was deliberately stimulated or nourished.
§2 In the cases mentioned in
§1, if the penalty constituted is latae sententiae, another penalty or a penance may be added.
§3 In the same cases, if the penalty constituted is discretionary, it becomes obligatory.

Điều 1327

Ngoài những trường hợp nói đến ở các điều 1323-1326, luật địa phương có thể ấn định những tình tiết tha hình phạt, giảm khinh hình phạt hay gia trọng hình phạt, hoặc bằng một quy tắc tổng quát, hoặc đối với những tội phạm riêng. Cũng vậy, một mệnh lệnh có thể ấn định những tình tiết tha hình phạt mà mệnh lệnh dự liệu, giảm khinh hình phạt hay gia trọng hình phạt.

Canon 1327

A particular law may, either as a general rule or for individual offences, determine other excusing, attenuating or aggravating circumstances, over and above the cases mentioned in cann. 1323-1326. Likewise, circumstances may be determined in a precept which excuse from, attenuate or aggravate the penalty constituted in the precept.

Điều 1328

§1. Người nào đã làm hay đã bỏ một hành vi để thực hiện tội phạm, nhưng đã không hoàn thành tội phạm được ngoài ý muốn, thì không phải chịu hình phạt đã được dự liệu đối với tội phạm đã được hoàn thành, trừ khi luật hay mệnh lệnh quy định cách khác về điều đó.
§2. Nếu những hành vi hay những sự thiếu sót tự bản chất dẫn đến việc thực hiện tội phạm, phạm nhân có thể bị buộc phải làm một việc sám hối hay phải chịu một dược hình, trừ khi đương sự tự ý không tiếp tục thực hiện tội phạm mà mình đã bắt đầu. Tuy nhiên, nếu đã xảy ra một gương xấu hay một thiệt hại nặng nề khác hay một nguy cơ nào đó, thì mặc dầu đã tự ý không tiếp tục nữa, đương sự vẫn có thể phải chịu một hình phạt chính đáng, nhưng nhẹ hơn hình phạt đã được dự liệu cho tội phạm đã được hoàn thành.

Canon 1328

§1 One who in furtherance of an offence did something or failed to do something but then, involuntarily, did not complete the offence, is not bound by the penalty prescribed for the completed offence, unless the law or a precept provides otherwise.
§2 If the acts or the omissions of their nature lead to the carrying out of the offence, the person responsible may be subjected to a penance or to a penal remedy, unless he or she had spontaneously desisted from the offence which had been initiated. However, if scandal or other serious harm or danger has resulted, the perpetrator, even though spontaneously desisting, may be punished by a just penalty, but of a lesser kind than that determined for the completed crime.

Điều 1329

§1. Những người đồng lõa phạm tội với chủ ý chung là thực hiện một phạm và không được luật hay mệnh lệnh minh nhiên nói đến, thì phải chịu cùng những hình phạt như phạm nhân chính, nếu những hình phạt hậu kết đã được thiết lập để chống lại phạm nhân, hoặc phải chịu những hình phạt khác cũng nặng như thế hoặc những hình phạt nhẹ hơn.
§2. Những người đồng lõa không được luật hay mệnh lệnh nói đến phải chịu hình phạt tiền kết gắn liền với tội phạm, trong trường hợp tội phạm đã không thể được thực hiện, nếu không có sự tham gia của họ, và nếu hình phạt tự bản chất có thể áp dụng cho họ; bằng không, họ có thể phải chịu những hình phạt hậu kết.

Canon 1329

§1 Where a number of persons conspire together to commit an offence, and accomplices are not expressly mentioned in the law or precept, if ferendae sententiae penalties were constituted for the principal offender, then the others are subject to the same penalties or to other penalties of the same or a lesser gravity.
§2 In the case of a latae sententiae penalty attached to an offence, accomplices, even though not mentioned in the law or precept, incur the same penalty if, without their assistance, the crime would not have been committed, and if the penalty is of such a nature as to be able to affect them; otherwise, they can be punished with ferendae sententiae penalties.

Điều 1330

Một tội phạm hệ tại ở một lời tuyên bố hay một sự bộc lộ khác về ý muốn, về học thuyết hay về kiến thức, thì không được coi là một tội phạm đã được hoàn thành, nếu không ai nhận thức được lời tuyên bố hay sự bộc lộ ấy.

Canon 1330

An offence which consists in a declaration or in some other manifestation of will or of doctrine or of knowledge is not to be regarded as effected if no one actually perceives the declaration or manifestation.

×

Mục Lục Giáo Luật

×

Nhảy đến Điều

Danh sách các Điều có trong mục này:

Vericath App

Cài đặt Vericath

Truy cập nhanh chóng và trải nghiệm mượt mà hơn trên màn hình chính của bạn.

Home