Thánh Margarita Maria Alacoque (1647-1690)

Thánh Margarita Maria Alacoque (1647-1690), nữ tu Dòng Thăm Viếng người Pháp, được Giáo hội Công giáo gọi là tông đồ của lòng tôn sùng Thánh Tâm Chúa Giêsu. Qua các thị kiến nhận được tại tu viện Paray-le-Monial trong những năm 1673-1675, ngài đã truyền lại cho Giáo hội những thực hành quen thuộc cho đến ngày nay: rước lễ các thứ Sáu đầu tháng, Giờ Thánh và lễ kính Thánh Tâm Chúa Giêsu. Ngài được Đức Biển Đức XV phong thánh năm 1920, và Giáo hội mừng lễ kính ngài ngày 16 tháng 10 hằng năm.

Thời thơ ấu

Margarita Alacoque sinh ngày 22 tháng 7 năm 1647 tại L’Hautecour, vùng Burgundy, nước Pháp, là con gái duy nhất trong bảy người con của ông Claude Alacoque, một công chứng viên, và bà Philiberte Lamyn. Ngay từ nhỏ, ngài đã yêu mến đặc biệt Bí tích Thánh Thể, thích thinh lặng và cầu nguyện hơn những trò chơi trẻ con.

Năm ngài lên tám, cha qua đời. Ngài được gửi đến học tại trường của các nữ tu Clarisse ở Charolles. Không lâu sau, ngài mắc bệnh sốt thấp khớp phải nằm liệt giường suốt bốn năm. Cuối thời gian ấy, ngài khấn với Đức Mẹ sẽ dâng mình sống đời tu trì và được chữa lành hoàn toàn. Để ghi nhớ ơn này, ngài thêm tên “Maria” vào tên thánh của mình.

Sau cái chết của người cha, gia đình rơi vào cảnh nghèo túng vì những bất công từ người thân. Nguồn an ủi duy nhất của Margarita là những lần cầu nguyện trước Bí tích Thánh Thể tại nhà thờ địa phương, nơi ngài cảm nhận sự hiện diện của Chúa Kitô.

Ơn gọi Dòng Thăm Viếng

Năm mười bảy tuổi, khi tình cảnh gia đình khá hơn, mẹ ngài mong con gái lập gia đình nên khuyến khích ngài giao du xã hội. Vì vâng lời và tưởng lời khấn thuở nhỏ không còn ràng buộc, Margarita bắt đầu dự những buổi dạ hội cùng các anh.

Một đêm trở về từ dạ hội, ngài được thị kiến Chúa Kitô chịu đánh đòn, quở trách ngài bất trung sau bao bằng chứng tình yêu Người ban. Suốt đời ngài ăn năn về những phù phiếm thời gian này. Biến cố ấy dứt khoát đưa ngài trở lại với ơn gọi. Ngày 25 tháng 5 năm 1671, khi gần hai mươi bốn tuổi, ngài vào Dòng Thăm Viếng tại Paray-le-Monial.

Dòng Thăm Viếng do Thánh Phanxicô Salêsiô và Thánh Gioanna Phanxica Chantal sáng lập, là dòng chiêm niệm lấy việc cầu nguyện cho Giáo hội và thế giới làm sứ mạng chính. Tại tu viện, ngài mặc áo dòng ngày 25 tháng 8 năm 1671 nhưng phải đợi đến 6 tháng 11 năm 1672 mới được khấn trọn, sau nhiều thử thách để chứng tỏ ơn gọi. Bề trên và một số chị em trong cộng đoàn nghi ngờ các thị kiến của ngài, nhưng sự vâng phục và khiêm nhường của ngài cuối cùng đã thắng mọi chống đối.

Bối cảnh lòng tôn sùng Thánh Tâm

Lòng tôn sùng Thánh Tâm Chúa Giêsu không bắt đầu với Margarita Maria. Những dấu chỉ đầu tiên của việc tôn kính trái tim Chúa có từ thế kỷ XI-XII trong các đan viện Biển Đức và Xitô, và Thánh Gertrudê Cả đã góp phần làm sâu sắc thêm lòng tôn sùng này vào cuối thế kỷ XIII. Năm 1670, Thánh Gioan Eudes đã mừng lễ kính Thánh Tâm đầu tiên tại Rennes, nước Pháp.

Trong thông điệp Miserentissimus Redemptor (1928), Đức Piô XI đặt các thị kiến tại Paray-le-Monial trong bối cảnh lạc giáo Jansenism đang lan tràn. Học thuyết này mô tả Thiên Chúa không phải như người cha đáng mến mà như vị thẩm phán nghiêm khắc đáng sợ. Theo Đức Piô XI, chính lúc ấy Chúa Giêsu đã tỏ Trái Tim cực thánh của Người ra như ngọn cờ của hòa bình và bác ái.

Các thị kiến tại Paray-le-Monial

Theo tự thuật của ngài, ngài đã được khoảng 30 lần thị kiến về Thánh Tâm. Ba thị kiến chính diễn ra như sau.

Ngày 27 tháng 12 năm 1673, lễ kính Thánh Gioan Tông đồ, Chúa cho ngài tựa đầu lên Trái Tim Người và cho biết Người muốn nhân loại được biết kho tàng tình yêu ấy, và đã chọn ngài cho công việc này.

Khoảng tháng 6 hoặc tháng 7 năm 1674, Chúa dạy ngài tôn kính Người dưới hình ảnh Trái Tim bằng thịt của Người, và truyền dạy lòng tôn sùng đền tạ: siêng năng rước lễ, rước lễ ngày thứ Sáu đầu tháng và giữ Giờ Thánh. Theo lời ngài thuật lại, Chúa dạy ngài dành một giờ mỗi đêm thứ Năm, từ mười một giờ đêm đến nửa đêm, phủ phục cầu nguyện để chia sẻ nỗi sầu của Chúa trong vườn Giệtsimani. Thực hành này về sau lan rộng với tên gọi Giờ Thánh.

Thị kiến lớn nhất diễn ra ngày 16 tháng 6 năm 1675, trong tuần bát nhật lễ Mình Máu Thánh Chúa. Chúa phán: “Này là Trái Tim đã yêu thương loài người dường ấy… thay vì lòng biết ơn, Ta chỉ nhận được vô ơn từ phần đông nhân loại”, và xin lập lễ đền tạ vào ngày thứ Sáu sau tuần bát nhật lễ Corpus Christi, đồng thời bảo ngài bàn hỏi với cha de la Colombière. Lễ này về sau trở thành lễ Thánh Tâm Chúa Giêsu, được Đức Piô IX nâng lên mừng khắp Giáo hội năm 1856.

Cùng với các thị kiến, Chúa còn ban những lời hứa cho những ai tôn sùng Thánh Tâm, thường được tóm gọn thành 12 lời hứa. Trong đó có “lời hứa trọng đại”: ai rước lễ chín thứ Sáu đầu tháng liên tiếp để đền tạ sẽ được ơn sám hối trong giờ sau hết. Các thị kiến này đã được Giáo hội cứu xét nghiêm ngặt trong tiến trình phong thánh của ngài trước khi lòng tôn sùng được phép phổ biến rộng rãi.

Cha Claude de la Colombière

Ban đầu không ai tin ngài. Bước ngoặt đến khi cha Claude de la Colombière, linh mục Dòng Tên làm linh hướng cho cộng đoàn, tuyên bố các thị kiến là thật và bênh vực ngài trước những người chống đối. Trong thông điệp Miserentissimus Redemptor, Đức Piô XI nhắc đến ngài như người cha thiêng liêng đã cùng với Margarita Maria dâng mình cho Thánh Tâm trước hết mọi người.

Cha de la Colombière bị bắt giam tại Anh năm 1678 trong thời kỳ chống Công giáo, trở về Paray-le-Monial năm 1682 và qua đời không lâu sau đó. Ngài cũng được Giáo hội tôn phong hiển thánh.

Sứ điệp gửi vua Louis XIV

Trong các thị kiến, ngài còn nhận được sứ điệp gửi vua Louis XIV của Pháp: tôn vinh Thánh Tâm trong hoàng gia, xây đền thờ kính Thánh Tâm và vẽ Thánh Tâm lên cờ hiệu. Năm 1689, Chúa truyền ngài thúc giục vua hiến dâng nước Pháp cho Thánh Tâm, nhưng lá thư gửi vua dường như không đến được tay ngài.

Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng chiều kích chính trị này trong các bản văn của ngài xuất hiện rõ rệt hơn trong những năm cuối đời, gắn với bối cảnh biến động tại Pháp lúc bấy giờ. Chính cha de la Colombière cùng các tu sĩ Dòng Tên đã truyền cho ngài thần học về vương quyền của Chúa Kitô, Đấng mà mọi quyền bính trần thế đều phải quy phục.

Những năm cuối và qua đời

Năm 1683, Mẹ Melin đắc cử bề trên và đặt ngài làm phụ tá rồi giáo tập. Từ năm 1686 tu viện mừng lễ Thánh Tâm trong nội bộ, năm 1688 một nhà nguyện kính Thánh Tâm được xây tại Paray-le-Monial, và lòng tôn sùng lan sang các tu viện Thăm Viếng khác.

Khoảng năm 1681, trong cơn sốt sắng quá độ, ngài tự khắc tên Chúa Giêsu lên ngực và dùng máu ký vào bản tự hiến cho Chúa. Bề trên xem đó là lỗi lầm, và ngài khiêm tốn vâng phục. Chi tiết này cho thấy mức độ khắt khe của ngài với chính mình, đồng thời cho thấy ngài luôn đặt mình dưới sự phán đoán của bề trên và Giáo hội.

Trong cơn bệnh cuối đời, ngài từ chối mọi sự giảm nhẹ đau đớn, luôn miệng lặp lại: “Con có gì trên trời và con ước muốn gì dưới đất, ngoài một mình Chúa, lạy Thiên Chúa của con”. Ngài qua đời ngày 17 tháng 10 năm 1690, miệng kêu Danh Thánh Chúa Giêsu. Sách Tử đạo Rôma ghi về ngài: vào Dòng Thăm Viếng năm hai mươi bốn tuổi, ngài tiến triển lạ lùng trên đường trọn lành và được ơn mạc khải về Thánh Tâm Chúa Giêsu.

Tiến trình phong thánh

Việc cứu xét sứ mạng và nhân đức của ngài kéo dài nhiều năm, mọi hành vi và thị kiến đều bị tra xét nghiêm ngặt. Tháng 3 năm 1824, Đức Lêô XII tuyên phong ngài là Đấng đáng kính. Ngày 18 tháng 9 năm 1864, Đức Piô IX phong chân phước cho ngài. Ngày 13 tháng 5 năm 1920, Đức Biển Đức XV phong thánh cho ngài. Năm 1929, lễ kính ngài được đưa vào lịch phụng vụ chung vào ngày 17 tháng 10, rồi dời sang ngày 16 tháng 10 sau cải cách phụng vụ năm 1969.

Thi hài ngài được cho là còn nguyên vẹn, an nghỉ trong nhà nguyện tại tu viện Thăm Viếng Paray-le-Monial, nơi thu hút khách hành hương khắp thế giới. Năm 1685, theo lệnh của cha giải tội Ignace Rolin, ngài đã viết lại tự thuật về đời mình. Tác phẩm “Lòng tôn sùng Thánh Tâm Chúa Giêsu” của ngài được xuất bản năm 1698, sau khi ngài qua đời.

Di sản

Năm 1928, trong thông điệp Miserentissimus Redemptor, Đức Piô XI khẳng định Chúa Kitô đã “tỏ mình” cho Margarita Maria, và gọi ngài là người môn đệ vô tội nhất của Trái Tim Người. Từ ngày 27 tháng 12 năm 2023 đến ngày 27 tháng 6 năm 2025, Paray-le-Monial đã mừng Năm Thánh 350 năm các thị kiến Thánh Tâm, với sự tham dự của đông đảo khách hành hương. Ngày nay, đền thánh chính thức tại Paray-le-Monial đón tiếp các đoàn hành hương từ khắp thế giới.

Cùng với các thánh mà Vericath đã giới thiệu, trong đó có Thánh Lucia, Thánh Margarita Maria để lại gương mẫu về đời sống kết hiệp mật thiết với Chúa Kitô và lòng nhiệt thành làm cho tình yêu của Thánh Tâm Chúa được mọi người biết đến.