Thánh Phanxica Cabrini (1850-1917)

Thánh Phanxica Cabrini (tên khai sinh Maria Francesca Cabrini, 1850-1917) là nữ tu người Ý, đấng sáng lập Dòng Nữ Tu Thừa Sai Thánh Tâm Chúa Giêsu. Từ bảy nữ tu khởi sự năm 1880 tại một thị trấn miền Bắc nước Ý, trong ba mươi lăm năm Mẹ Cabrini đã dựng nên 67 trường học, trại mồ côi và bệnh viện trải dài từ châu Âu sang châu Mỹ. Bà là vị công dân Hoa Kỳ đầu tiên được Giáo hội phong thánh, và năm 1950 được Đức Piô XII tuyên bố là bổn mạng trên trời của mọi người di dân.

Tuổi thơ và ơn gọi truyền giáo

Maria Francesca Cabrini sinh ngày 15 tháng 7 năm 1850 tại Sant’Angelo Lodigiano, vùng Lombardy, miền Bắc nước Ý. Bà là con út trong 13 người con của ông Agostino Cabrini và bà Stella Oldini, nhưng chỉ bốn anh chị em sống qua tuổi thiếu niên. Sinh non hai tháng, Francesca nhỏ bé yếu ớt, sức khỏe mong manh theo bà suốt cả cuộc đời.

Từ nhỏ, bà say mê những câu chuyện cha kể về các nhà truyền giáo nơi đất khách. Bà thường gấp những chiếc thuyền giấy, cắm vào đó những bông hoa violet mà bà gọi là “các nhà truyền giáo”, rồi thả trôi theo dòng kênh với ước mong chúng đến được Ấn Độ và Trung Hoa. Người chị gái Rosa làm nghề giáo đã ảnh hưởng đến hướng đi của Francesca. Năm 1868, bà tốt nghiệp xuất sắc với tấm bằng sư phạm tại trường của Dòng Nữ Tu Thánh Tâm Chúa Giêsu ở Arluno, rồi về dạy tại trường giáo xứ quê nhà.

Năm 1870, cha mẹ bà lần lượt qua đời. Francesca nộp đơn xin gia nhập dòng đã đào tạo mình, nhưng bị từ chối vì lý do sức khỏe; Dòng Chị Em Canossian ở Crema sau này cũng từ chối bà với cùng lý do. Ước muốn dâng mình cho Chúa của bà không vì thế mà lay chuyển.

Lập Dòng Nữ Tu Thừa Sai Thánh Tâm Chúa Giêsu

Năm 1874, một linh mục ở Codogno mời Francesca về điều hành trại mồ côi Chúa Quan Phòng trong thị trấn. Tại đây, tháng 9 năm 1877, bà chính thức khấn dòng và lấy thêm tên Xavier để kính Thánh Phanxicô Xaviê, bổn mạng các công cuộc truyền giáo, vị thánh mà bà hằng ngưỡng mộ và cũng là người bà muốn noi gương sang phương Đông truyền đạo. Năm 1880, những xung đột nội bộ khiến hội dòng tại Codogno giải thể và trại mồ côi phải đóng cửa.

Trong lúc bế tắc, Francesca tìm đến Đức cha Domenico Gelmini, Giám mục giáo phận Lodi, để hỏi ý kiến về tương lai. Đức cha cho rằng bà nên theo đuổi ước mơ truyền giáo. Francesca đáp lại bằng một quyết định táo bạo: bà sẽ tự lập một dòng truyền giáo của riêng mình.

Với sự chấp thuận của Đức cha Gelmini, bà mua lại một tu viện cũ của Dòng Phanxicô tại Codogno. Tháng 11 năm 1880, cùng với bảy thiếu nữ, Francesca thành lập Dòng Nữ Tu Thừa Sai Thánh Tâm Chúa Giêsu. Bà tự tay soạn thảo Hiến pháp dòng và giữ chức Bề trên Tổng quyền cho đến cuối đời. Tại tu viện Codogno, các nữ tu nhận nuôi trẻ mồ côi và trẻ bị bỏ rơi, mở trường học ban ngày và dạy nghề để tự nuôi sống. Chỉ trong năm năm đầu, dòng đã mở được bảy nhà trong vùng Lombardy.

“Đừng sang Đông, hãy sang Tây”

Tháng 9 năm 1887, Mẹ Cabrini đến Rôma yết kiến Đức Lêô XIII để xin phép mở một tu viện tại Rôma, điều được Đức Giáo hoàng vui vẻ chấp thuận, rồi trình bày nguyện vọng tha thiết nhất của mình: được sai đi truyền giáo tại Trung Hoa. Nhưng Đức Lêô XIII lại nghĩ đến một điểm đến khác. Trong thập niên 1880, Tòa Thánh hết sức lo ngại trước làn sóng hàng chục vạn người Ý nghèo khổ di cư sang New York; Đức Giáo hoàng sợ rằng những tín hữu này sẽ dần xa rời Giáo hội nếu không được nâng đỡ về vật chất và hướng dẫn về đời sống đức tin. Thay vì cho phép bà sang Trung Hoa, Đức Lêô XIII nói với bà: “Đừng sang Đông, hãy sang Tây”, hãy đến New York.

Tháng 12 năm 1888, Mẹ Cabrini chính thức nhận lời. Đức Giáo hoàng cũng công nhận Dòng Nữ Tu Thừa Sai Thánh Tâm là một hội dòng truyền giáo, dòng nữ đầu tiên của nước Ý được chuẩn nhận với tư cách ấy.

Ngày 31 tháng 3 năm 1889, ở tuổi 38, Mẹ Cabrini đặt chân đến New York cùng sáu nữ tu. Đêm đầu tiên trên đất Mỹ, các bà phải ngủ ngồi trên ghế trong một nhà trọ tồi tàn đầy rệp, vì không ai ra đón và cũng không có chỗ ở nào được chuẩn bị trước. Hôm sau, khi các nữ tu đến gặp Tổng Giám mục Michael Corrigan, ngài hoàn toàn bất ngờ và khuyên họ quay về Ý ngay. Mẹ Cabrini từ chối, chỉ đáp gọn: “Tôi có thư của Đức Giáo hoàng”, rồi trao cho ngài các thư giới thiệu. Trước một sứ vụ có sự ủy thác của Đức Giáo hoàng, Đức Tổng Giám mục không thể buộc các nữ tu ra đi.

Các nữ tu bắt đầu gõ cửa từng khu nhà ổ chuột ở Little Italy, thăm người bệnh, dạy trẻ em và phát thức ăn cho người đói. Dần dần, các thương nhân trong khu phố người Ý bắt đầu tiếp tế lương thực và quyên góp ủng hộ. Với sự tài trợ của một nữ bá tước Công giáo giàu có ở Manhattan, Mẹ Cabrini mở Trại mồ côi Thánh Tâm tại khu Lower East Side, trại mồ côi đầu tiên của bà trên đất Mỹ. Nhưng chi phí trong thành phố quá cao, nên năm 1890 bà mua một khu đất của Dòng Tên tại West Park, bang New York, và dời trại mồ côi về đó. Khuôn viên West Park trở thành Nhà Thánh Cabrini, vừa là trụ sở của dòng tại Hoa Kỳ, vừa là nhà tập và trường nội trú. Khác với thông lệ thời ấy buộc các bé gái ra đi khi tròn 14 tuổi, Mẹ Cabrini nhất quyết chỉ cho các em rời đi khi đã được một gia đình nhận nuôi hoặc đã học được một nghề để tự lập.

Sáu mươi bảy cơ sở trên khắp châu Mỹ và châu Âu

Năm 1890, Mẹ Cabrini cùng các cha Scalabrini xây dựng bệnh viện đầu tiên dành cho người Ý tại New York, khai trương năm 1891. Nhưng những bất đồng trong quản lý khiến bà quyết định tách ra: năm 1892, chỉ với 250 đô la, bà thành lập Bệnh viện Columbus tại Manhattan.

Tiếng tăm của Mẹ Cabrini ngày càng lan rộng, và những lời mời mở cơ sở mới tới tấp gửi đến từ khắp nơi. Năm 1891, bà sang Nicaragua mở một nhà dòng, rồi cưỡi la vượt dãy Andes để đến Chile, mở trường học tại Argentina và Brazil. Điểm dừng chân đáng nhớ trong chuyến truyền giáo đầu tiên ấy là New Orleans năm 1892, nơi bà mở trường cho người Ý giữa một vùng đất đầy thành kiến chống Công giáo và kỳ thị người nhập cư, chỉ một năm sau vụ 11 người Ý bị một đám đông hành hình tập thể tại đây. Năm 1895, bà trở lại Louisiana, mở các sứ vụ tại Metairie, Harvey Canal và Kenner. Những năm sau đó, các nhà của dòng tiếp tục mọc lên tại Pháp, Tây Ban Nha và Anh. Tại Hoa Kỳ, bà đến Chicago năm 1899, Denver năm 1902, Seattle năm 1903. Năm 1905, bà cải tạo một khách sạn cũ ngay trung tâm Chicago thành Bệnh viện Columbus thứ hai, nơi bà sống, làm việc và sau này qua đời.

Năm 1909, Mẹ Cabrini nhập quốc tịch Hoa Kỳ, vừa để bảo đảm nền tảng pháp lý cho dòng sau khi bà qua đời, vừa để bày tỏ sự đồng hành với người dân Mỹ mà bà phục vụ. Đầu năm 1912, khi đang ở Naples cùng một số nữ tu, bà đã đổi vé từ chuyến hải hành đầu tiên của tàu Titanic sang một chuyến tàu khởi hành sớm hơn; con tàu Titanic chìm xuống Bắc Đại Tây Dương ngày 15 tháng 4 năm ấy.

Tính đến cuối đời, Mẹ Cabrini đã sáng lập 67 cơ sở gồm trường học, trại mồ côi và bệnh viện tại Hoa Kỳ, Mỹ Latinh, vùng Caribe và châu Âu. Bà đã 23 lần vượt Đại Tây Dương, một con số đáng nể đối với người từ thuở nhỏ đã sợ nước đến mức không dám đến gần. Khi bà qua đời, dòng đã có hơn 1.500 nữ tu. Bà thường nói: “Trái Tim Chúa Giêsu hành động nhanh đến nỗi tôi hầu như không theo kịp Người.”

Những năm cuối đời

Sức khỏe ngày càng suy yếu, năm 1917 Mẹ Cabrini đến Chicago để được các nữ tu tại đây chăm sóc. Ngày 21 tháng 12, bà còn tự tay gói những viên kẹo đã mua làm quà Giáng sinh cho các em học sinh trường người Ý. Sáng hôm sau bà thấy mệt, không thể rời giường; gần trưa, các nữ tu phát hiện bà đã gục trên ghế. Mẹ Cabrini qua đời đột ngột ngày 22 tháng 12 năm 1917, thọ 67 tuổi, tại chính Bệnh viện Columbus do bà sáng lập. Chín năm sau, năm 1926, dòng của bà đã gửi các nhà truyền giáo sang Trung Hoa, hoàn thành ước mơ ban đầu của đấng sáng lập.

Hành trình lên bàn thờ

Với hai phép lạ được Giáo hội công nhận trong tiến trình phong thánh của bà, Đức Piô XI đã phong chân phước cho Mẹ Cabrini ngày 13 tháng 11 năm 1938, và Đức Piô XII phong thánh cho bà ngày 7 tháng 7 năm 1946. Bà trở thành vị công dân Hoa Kỳ đầu tiên được phong thánh. Sau lễ phong thánh, khoảng 120.000 người đã tham dự thánh lễ tạ ơn tại sân vận động Soldier Field ở Chicago.

Một trong hai phép lạ ấy là trường hợp bé trai Peter Smith, chào đời tại Bệnh viện Columbus ở New York năm 1921 và bị mù sau khi y tá nhỏ nhầm dung dịch bạc nitrat vào mắt; khi một di vật của Mẹ Cabrini được đặt lên mắt em, đôi mắt em bình phục hoàn toàn. Sau này Peter Smith trở thành linh mục và có mặt trong lễ phong chân phước cho bà.

Năm 1950, Đức Piô XII tuyên bố Mẹ Cabrini là “Bổn mạng trên trời của mọi người di dân”. Theo Sách Tử đạo Rôma, lễ kính Thánh Phanxica Cabrini là ngày 22 tháng 12, ngày bà qua đời. Tại Hoa Kỳ, từ năm 1961, lễ kính được mừng vào ngày 13 tháng 11, ngày phong chân phước, để tránh trùng với các ngày trong tuần của Mùa Vọng.

Lòng tôn kính và di sản

Hài cốt của Thánh Phanxica Cabrini hiện được tôn kính tại nhiều nơi: tại Đền Thánh Phanxica Cabrini ở Manhattan, phần lớn hài cốt đặt trong hòm kính bằng đồng dưới bàn thờ nguyện đường; đầu của bà được lưu giữ tại nhà mẹ của dòng ở Rôma, trái tim tại Codogno, và một xương cánh tay tại Đền Thánh Quốc gia ở Chicago. Đền Thánh Quốc gia này nằm trong khu Lincoln Park, nguyên là Bệnh viện Columbus do bà sáng lập năm 1905; sau khi bà được phong thánh, Đức Hồng y Samuel Stritch đã cho xây đền thánh và khánh thành năm 1955. Tại Golden, bang Colorado, trên sườn núi Lookout, Đền Mẹ Cabrini ghi dấu nơi bà mua đất năm 1910 làm trại hè cho các bé gái của Trại mồ côi ở Denver, với Đàng Thánh Giá dẫn lên tượng Chúa Giêsu cao 7 mét trên đỉnh núi.

Di sản của bà còn sống động trong đời sống hôm nay. Tháng 3 năm 2020, bang Colorado đã lập “Ngày Cabrini” vào thứ Hai đầu tiên của tháng Mười để thay cho Ngày Columbus, trở thành ngày lễ có lương đầu tiên của một bang tại Hoa Kỳ vinh danh một phụ nữ. Năm 2024, hãng phim Angel Studios ra mắt bộ phim “Cabrini” kể về cuộc đời bà. Đức Phanxicô từng cho biết chính công việc bác ái của Mẹ Cabrini tại Argentina đã gợi hứng cho ngài đi tu; nhân kỷ niệm 100 năm ngày bà qua đời, ngài ca ngợi nơi bà một ơn gọi truyền giáo mang đặc sủng thánh hiến của người nữ, không giới hạn chân trời.

Ngày nay, Dòng Nữ Tu Thừa Sai Thánh Tâm Chúa Giêsu do bà sáng lập vẫn hiện diện trên sáu châu lục, tại 15 quốc gia, tiếp tục công việc giáo dục, y tế và bác ái xã hội. Khi Giáo hội tiếp tục đồng hành với người di dân theo tinh thần sứ điệp của Đức Thánh Cha nhân Ngày Thế giới Di dân và Tị nạn, cuộc đời của Thánh Phanxica Cabrini vẫn là một mẫu gương sống động cho công việc ấy.