Thánh Vịnh: sách cầu nguyện của Hội Thánh
Vericath AI
- Thánh Vịnh là sách cầu nguyện phổ biến nhất, giúp kết nối mọi thời đại, nối kết Do Thái giáo và Kitô giáo, đồng thời mang tầng ý nghĩa quy về Đức Kitô.
- Thánh Vịnh được viết ra để sử dụng (cầu nguyện, ca hát, xướng kinh) chứ không chỉ để đọc, đòi hỏi bản dịch trang trọng và rõ ràng.
- Đây là nền móng cho đời sống cầu nguyện hằng ngày của Kitô hữu, bao trùm mọi tâm tình cảm xúc của con người với điểm quy tụ là ca tụng Thiên Chúa.
- Thánh Vịnh bao gồm nhiều thể loại phong phú (tôn thờ, tạ ơn, sám hối, cầu xin, ngôn sứ Mêsia, v.v.), được sáng tác bởi nhiều tác giả qua hàng ngàn năm.
Vì Thánh Vịnh vừa là Kinh Thánh vừa là phụng vụ, được cả người Do Thái và Kitô hữu ở mọi thời đại cùng sử dụng để cầu nguyện với một Thiên Chúa, trong đó người Kitô hữu còn nhận ra khuôn mặt và hình ảnh của Chúa Giêsu (Đấng Mêsia) trong những lời kinh này.
Vì Thánh Vịnh vốn là bài hát và lời cầu nguyện được thiết kế như bản hướng dẫn thực hành hay bản nhạc để tự chơi trên nhạc cụ thiêng liêng. Việc xướng kinh, đọc thành tiếng hoặc học thuộc lòng giúp uốn nắn trí lòng con người theo ý muốn của Thiên Chúa.
Chủ đề nổi bật nhất là ca tụng, thờ phượng và tôn vinh Thiên Chúa. Ca tụng giúp con người quên mình, là liều thuốc chữa lành những lo lắng, tự ám ảnh và là buổi tập dượt cho thiên đàng.
Kinh Thánh là cuốn sách phổ biến nhất thế giới, nhưng thực ra không phải một cuốn sách mà là cả một thư viện. Trong thư viện ấy, Thánh Vịnh là cuốn được dùng nhiều nhất. Nói cách khác, Thánh Vịnh là cuốn sách phổ biến nhất thế giới.
Thánh Vịnh bắc cầu qua mọi thời đại. Khi cầu nguyện bằng Thánh Vịnh, ta hiệp thông với vua Đavít và các tác giả xưa; hiệp thông với Đức Kitô và các Tông đồ, những người đã dùng Thánh Vịnh như sách kinh và sách hát yêu thích; và hiệp thông với người Do Thái cùng Kitô hữu ở mọi thời mọi nơi. Không cuốn sách nào nối kết Do Thái giáo và Kitô giáo tốt bằng Thánh Vịnh, vì Thánh Vịnh không chỉ là Kinh Thánh mà còn là phụng vụ: dù thờ phượng trong những đền thờ khác nhau, hai bên cùng cầu nguyện những lời kinh ấy với cùng một Thiên Chúa, không cần khéo léo thần học hay thương lượng. Kitô hữu yêu mến Thánh Vịnh không kém người Do Thái, đấng đã trao lại cuốn sách cho ta, nhưng thêm vào một tầng ý nghĩa về Đấng Mêsia: người Kitô hữu thấy khuôn mặt Chúa Giêsu trong những lời này. Tầng ý nghĩa quy Kitô ấy không làm mất đi các tầng ý nghĩa khác.
Thánh Vịnh là để dùng, không chỉ để đọc
Thánh Vịnh vừa là bài hát vừa là lời cầu nguyện, được viết ra để dùng chứ không chỉ để đọc. Cầu nguyện và ca hát là những hành động. Thánh Vịnh giống bản hướng dẫn trong sách thí nghiệm hơn là câu chữ trong sách giáo khoa: ta phải thực hành chúng. Chúng giống bản nhạc hơn là đĩa nhạc: ta phải tự chơi trên nhạc cụ thiêng liêng của mình.
Người Do Thái và Kitô hữu xưa thường xướng kinh, và nhiều dân tộc ngày nay vẫn thế. Ta nên thử cách cầu nguyện cổ xưa mà đã được kiểm chứng này, cả khi riêng tư lẫn cộng đoàn, dùng những điệu xướng có sẵn hay tự ứng tác. Ngay cả xướng một Thánh Vịnh bằng giọng đều đều cũng tạo hiệu quả mà đọc thầm không có; đọc thành tiếng cũng khác hẳn đọc thầm trong lòng, như tiếng vang qua những bức tường khác nhau của linh hồn.
Vì Thánh Vịnh là thơ, bản dịch rất quan trọng. Lời cầu nguyện cần mạnh mẽ, rõ ràng, đơn sơ, dễ hiểu, nhưng cũng cần lay động và đẹp. Nên tránh những bản dịch khô khan, xuồng xã, thiếu hẳn chiều cao, sự kính sợ và thánh thiêng. Khi chọn bản dịch Thánh Vịnh để cầu nguyện, hãy chọn bản văn vừa rõ ràng vừa trang trọng, xứng với lời thưa chuyện cùng Thiên Chúa.
Nền móng của đời cầu nguyện hằng ngày
Nhiều Thánh Vịnh xưa kia là một phần phụng vụ trong đền thờ Giêrusalem, và phụng vụ của Hội Thánh sơ khai thấm đẫm Thánh Vịnh, từ thời Đức Kitô và các Tông đồ cho đến nay. Tiếc rằng ngày nay vai trò của Thánh Vịnh đã teo lại, cả trong phụng vụ lẫn đạo đức riêng tư: trong Thánh Lễ, Thánh Vịnh thường chỉ còn gói gọn trong “đáp ca”.
Đa số chúng ta không thể dự lễ hằng ngày, nhưng ai cũng có thể đọc vài Thánh Vịnh mỗi ngày, và đó chính là phụng vụ. Thánh Vịnh phải là viên đá nền của đời cầu nguyện hằng ngày của mọi Kitô hữu. Cầu nguyện Thánh Vịnh đều đặn, thuộc nằm lòng đến mức các câu chữ tự bật ra trong tâm trí, chính là uốn nắn trí lòng ta theo trí lòng Thiên Chúa. Đây là sách kinh chính Thiên Chúa linh hứng để ta dùng. Bên cạnh Kinh Lạy Cha, Thánh Vịnh là những lời con người gần nhất với câu trả lời của Thiên Chúa cho ai hỏi Ngài: “Xin dạy chúng con cầu nguyện.”
Muôn tâm tình của con người
Thánh Vịnh được viết ra từ đủ mọi cung bậc cảm xúc và hoàn cảnh, và cho đủ mọi cung bậc cảm xúc và hoàn cảnh, giống như ngày Sabát “vì con người, chứ không phải con người vì ngày Sabát” (Mc 2,27). Ở đây ta gặp một thế giới rộng như chính tâm hồn ta: vui mừng và tuyệt vọng, ca tụng và than van, xác tín và nghi ngờ, thất bại và thành công, đau khổ và giải thoát. Ta nên thuộc Thánh Vịnh đủ để tìm được bài hợp với hoàn cảnh hiện tại, ít ra hãy lập một danh mục để biết dùng bài nào cho việc nào. Những ổ khóa của lòng ta luôn thay đổi, nhưng Thánh Vịnh có đủ chìa khóa cho mọi ổ khóa. Ta cũng sẽ có những Thánh Vịnh “ruột” mà mình trở lại hàng chục lần, như chọn bạn thân cho riêng mình.
Dù bao trùm đủ mọi thái độ, một chủ đề nổi bật làm điểm quy tụ của Thánh Vịnh là ca tụng, thờ phượng, tôn vinh. Nếu lời cầu nguyện của ta không phần lớn là ca tụng, ta đã không theo mẫu cầu nguyện của Thiên Chúa. Ca tụng là buổi tập dượt cho thiên đàng, và là liều thuốc tuyệt vời cho những tâm hồn tự ám ảnh, lo lắng, tự thương hại, vì ca tụng là quên mình. Ta ca tụng Chúa đơn giản vì Ngài là Thiên Chúa, vì Ngài đáng ca tụng. Không gì giải thoát ta khỏi ách nô lệ của ngàn tên bạo chúa tí hon của đời hiện đại, những lo toan và bận tâm, hoàn hảo bằng lời ca tụng quên mình. Ca tụng không cần đi kèm cảm xúc; chỉ cần làm thôi, việc chữa lành đã diễn ra bên trong.
Các loại Thánh Vịnh
Thánh Vịnh được chia thành năm quyển, mỗi quyển kết thúc bằng một Thánh Vịnh ca tụng thuần túy (Tv 41; 72; 89; 106; 150). Cũng có thể chia theo bốn mục đích chính của cầu nguyện: tôn thờ, tạ ơn, sám hối và cầu xin. Hoặc chia chi tiết hơn: Thánh Vịnh ca tụng, Thánh Vịnh phụng vụ, Thánh Vịnh hành hương của đoàn người lên Giêrusalem (Tv 120-134), Thánh Vịnh vương quyền về triều đại của Vua các vua, Thánh Vịnh sám hối (Tv 32; 51; 130), Thánh Vịnh giáo huấn (Tv 1; 37; 119), Thánh Vịnh dùng riêng tư (Tv 23; 27; 34), Thánh Vịnh nguyền rủa, và Thánh Vịnh về Đấng Mêsia.
Những đoạn nguyền rủa dĩ nhiên Kitô hữu không thể dùng theo nghĩa đen, trừ khi hiểu theo nghĩa thiêng liêng và nhớ rằng cuộc chiến của ta “không phải với xác thịt, mà với các quyền lực tối tăm” (x. Ep 6,12). Ta phải ghét tội lỗi như các tác giả Thánh Vịnh đã ghét, nhưng không được ghét tội nhân. Mọi sự trong Kinh Thánh đều để dạy dỗ ta, nhưng không phải mọi sự đều để ta bắt chước.
Nhiều đoạn và nhiều Thánh Vịnh nguyên vẹn mang tính ngôn sứ về Đấng Mêsia. Giả như chỉ có Thánh Vịnh mà không có phần còn lại của Cựu Ước, ta vẫn kiểm chứng được Đức Kitô đã ứng nghiệm các lời tiên báo ra sao: “Con là Con của Cha” (Tv 2,7) vang lên trong ngày Chúa chịu phép rửa; tiếng kêu “Lạy Thiên Chúa của con, sao Ngài bỏ rơi con?” (Tv 22,2) chính là lời Chúa Giêsu trên thập giá; “chúng chia nhau áo tôi” (Tv 22,19) ứng nghiệm nơi cuộc khổ nạn; “Ngài là tư tế muôn đời” (Tv 110,4) soi sáng chức tư tế của Đức Kitô; “Tảng đá thợ xây loại bỏ đã trở nên đá tảng góc tường” (Tv 118,22) chính là Người.
Một đại dương từ nhiều dòng sông
Thánh Vịnh như đại dương được nuôi bởi nhiều dòng sông, nhiều tác giả: để lội, để tắm, để bơi, thậm chí để “chìm” trong đó như các nhà thần bí đã làm. Các tác giả gồm Đavít (khoảng một nửa), Môsê (Tv 90), Salomon (Tv 72; 127), Asaph và nhiều người khác, sáng tác trong khoảng một ngàn năm, từ thời Môsê đến thời hồi hương sau lưu đày. Và Thánh Vịnh sẽ tồn tại mãi mãi, vì chừng nào con người còn cầu nguyện, chừng ấy Thánh Vịnh còn được cất lên.
Dựa theo: Peter Kreeft, You Can Understand the Bible, Ignatius Press, 2005.
