Hồng y là ai? Tìm hiểu về Hồng y đoàn và ba đẳng bậc Hồng y

Sau Đức Giáo hoàng, Hồng y là tước vị cao trọng nhất trong Giáo hội Công giáo. Danh xưng này bắt nguồn từ tiếng Latinh cardinalis, gốc cardo nghĩa là “bản lề”, hàm ý các ngài là những người nâng đỡ Giáo hội, như chiếc bản lề giữ cánh cửa.

Chỉ Đức Giáo hoàng mới có quyền tuyển chọn và vinh thăng Hồng y, thường trong một Công nghị trọng thể. Tập hợp các ngài gọi là Hồng y đoàn, đồng thời là cơ quan tư vấn cao nhất giúp Đức Giáo hoàng điều hành Giáo hội hoàn vũ.

Cần phân biệt rõ: Hồng y không phải một bậc trong Bí tích Truyền chức thánh. Chức thánh có ba bậc (Phó tế, Linh mục, Giám mục), còn Hồng y là tước vị danh dự kèm theo chức vụ, do Đức Giáo hoàng thiết lập.

Nhiệm vụ của các Đức Hồng y

Nhiệm vụ được nhắc đến nhiều nhất là bầu chọn Giáo hoàng. Khi Tông Tòa trống, những vị dưới 80 tuổi về Vatican dự Mật nghị Hồng y để bầu Đấng Kế vị Thánh Phêrô.

Bên cạnh đó, các ngài cố vấn cho Đức Giáo hoàng qua các công nghị thường kỳ hoặc bất thường. Nhiều vị còn giữ những trọng trách trong Giáo triều Rôma, như đứng đầu các Bộ, các Hội đồng, hoặc cai quản những tổng giáo phận lớn trên thế giới.

Ba đẳng bậc trong Hồng y đoàn

Sự phân chia này không dựa trên chức thánh (ngày nay hầu hết các ngài đều là Giám mục), mà là phân cấp danh dự và hành chính có từ thời Giáo hội sơ khai ở Rôma. Mỗi Đức Hồng y nhận một tước hiệu gắn với một nhà thờ tại Rôma, dấu chỉ sự hiệp thông với Giáo hội Rôma.

Đẳng Giám mục là đẳng cao nhất nhưng ít người nhất. Trong số này có các Thượng phụ Công giáo Đông phương và những vị mang tước hiệu các giáo phận ngoại ô Rôma. Hồng y đoàn bầu ra Hồng y Đoàn trưởng từ đẳng này; ngài là vị chủ tọa Mật nghị Hồng y.

Đẳng Linh mục đông đảo nhất, gồm phần lớn các Tổng Giám mục cai quản những tổng giáo phận lớn khắp thế giới, hình ảnh sự hiệp thông giữa các Giáo hội địa phương với Đức Giáo hoàng.

Đẳng Phó tế thường dành cho các vị phục vụ trong Giáo triều Rôma. Sau mười năm, một Hồng y đẳng Phó tế có thể xin chuyển lên đẳng Linh mục. Vị đứng đầu đẳng Phó tế, tức Hồng y Phó tế trưởng, là người bước ra ban công Đền thờ Thánh Phêrô công bố “Habemus Papam”, loan báo cho thế giới: chúng ta đã có Giáo hoàng.

Dù thuộc đẳng nào, mỗi Đức Hồng y dưới 80 tuổi đều có một lá phiếu bầu Giáo hoàng với giá trị như nhau.

Hồng y có nhất thiết phải là Giám mục?

Từ năm 1962, theo quy định của Đức Gioan XXIII, linh mục được vinh thăng Hồng y phải lãnh nhận chức Giám mục, trừ khi được miễn chuẩn riêng. Lịch sử Giáo hội cũng ghi nhận ngoại lệ: Đức Hồng y John Henry Newman được vinh thăng năm 1879 khi vẫn là linh mục, và ngài không bao giờ làm Giám mục.

Sáu Đức Hồng y Việt Nam

Cho đến nay, Giáo hội Công giáo Việt Nam đã có sáu Đức Hồng y: Giuse Maria Trịnh Như Khuê (vinh thăng 1976, vị tiên khởi), Giuse Maria Trịnh Văn Căn (1979), Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng (1994), Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận (2001, vị duy nhất thuộc đẳng Phó tế), Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn (2003) và Phêrô Nguyễn Văn Nhơn (2015, do Đức Phanxicô vinh thăng).

Người ta nhận ra một Đức Hồng y trước hết qua phẩm phục đỏ thắm, màu của máu, nhắc nhớ lời mời gọi sẵn sàng hy sinh vì đức tin. Cách xưng hô chính thức là “Đức Hồng y” kèm tên thánh và tên gọi: Đức Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn.