Thánh Brunô (1030-1101)

Thánh Brunô, còn gọi là Brunô thành Cologne, sinh khoảng năm 1030 tại Cologne và qua đời ngày 6 tháng 10 năm 1101 tại miền Calabria, miền nam nước Ý. Ông là một bậc thầy thần học nổi tiếng tại nước Pháp thế kỷ XI, một chưởng ấn của tổng giáo phận Reims, rồi từ bỏ tất cả để sống ẩn tu trong núi và sáng lập Dòng Carthusian. Giáo hội mừng lễ kính ngài vào ngày 6 tháng 10.

Từ Cologne đến trường Reims

Brunô lớn lên tại Cologne, một thành phố lớn của vùng Rhine. Theo truyền thống, ngài thuộc gia đình Hartenfaust, một trong những gia đình có thế giá tại thành phố, dù các sử gia ngày nay lưu ý rằng gốc gác này không có bằng chứng vững chắc. Thời niên thiếu, ngài học tại trường của nhà thờ Thánh Cunibert ở Cologne, rồi còn rất trẻ đã sang Reims để hoàn tất việc học tại trường của tổng giáo phận do Heriman điều hành.

Tại Reims, Brunô học văn chương cổ điển và các khoa học thánh, mà thời ấy chủ yếu là Kinh Thánh và các Giáo phụ. Sau khi học xong, ngài trở về Cologne, lãnh chức linh mục khoảng năm 1055 và nhận một chức kinh sĩ tại nhà thờ Thánh Cunibert. Năm 1056, Giám mục Gervais gọi ngài trở lại Reims để phụ giúp Heriman. Năm sau, khi Heriman từ nhiệm để sống đời tu trì, Brunô trở thành người đứng đầu trường Reims và giữ trọng trách này gần hai mươi năm, đến năm 1075. Trong số học trò của ngài có Eudes xứ Châtillon, sau này trở thành Đức Giáo hoàng Urbanô II.

Chưởng ấn Reims và cuộc xung đột với Tổng Giám mục Manasses

Năm 1075, Brunô được bổ nhiệm làm chưởng ấn của tổng giáo phận Reims. Cùng thời gian ấy, ngai tổng giám mục Reims rơi vào tay Manasses xứ Gournai, một nhân vật quý tộc có lối sống tai tiếng và bị tố cáo mua bán chức thánh. Bối cảnh này nằm trong cuộc cải cách của Đức Grêgôriô VII, người quyết liệt chống nạn buôn thần bán thánh và giành lại quyền tự do bổ nhiệm giám mục khỏi tay các vua chúa. (Xem thêm: cải cách Grêgôriô và thời đại của Đức Urbanô II)

Brunô đứng về phía cải cách. Theo lời thúc giục của ngài và hàng giáo sĩ Reims, một công đồng họp tại Autun năm 1077 đã đình chỉ chức vụ của Manasses. Vị tổng giám mục đáp trả bằng bạo lực: cho tay chân phá nhà của những người tố cáo mình và tịch thu tài sản của họ. Brunô phải rời khỏi Reims trong thời gian rối loạn ấy. Đến năm 1080, một bản án dứt khoát, được dân chúng Reims ủng hộ, buộc Manasses phải rút lui về nương náu bên cạnh Hoàng đế Henry IV. Sau đó, nhiều người tại Reims muốn Brunô lên làm tổng giám mục, nhưng ngài từ chối. Cùng với hai người bạn là Raoul và Fulcius, đều là kinh sĩ Reims, ngài đã khấn hứa từ bỏ thế gian để sống đời tu trì.

Đi tìm thinh lặng: từ Molesme đến Chartreuse

Brunô và các bạn trước hết đến sống một thời gian với Thánh Robert xứ Molesme tại Sèche-Fontaine, nơi một nhóm ẩn sĩ đang tụ họp và sau này sẽ trở thành những đan sĩ Xitô đầu tiên vào năm 1098. Nhưng nếp sống ở đó chưa đáp ứng nỗi khát khao thinh lặng của Brunô, nên ngài cùng sáu bạn đồng hành đến Grenoble gặp Giám mục Hugues xứ Châteauneuf.

Truyền thống kể rằng Giám mục Hugues đã thấy trong giấc mơ bảy ngôi sao dẫn đường, và khi Brunô cùng các bạn đến, ngài nhận ra đó chính là những người trong giấc mơ. Tháng 6 năm 1084, vị giám mục dẫn họ lên một thung lũng hoang vắng trong dãy núi Chartreuse, gần Grenoble. Tại đó, họ dựng một nhà nguyện nhỏ cùng những căn phòng riêng biệt, để mỗi người sống một mình trong thinh lặng mà vẫn hiệp thông trong cùng một cộng đoàn.

Brunô không viết một tu luật nào. Cộng đoàn sống theo gương của ngài và theo những tập tục chịu ảnh hưởng từ truyền thống đan tu của Thánh Biển Đức, nhưng được áp dụng cách khắc khổ hơn nhiều. Các đan sĩ gặp nhau để cử hành Kinh Sáng và Kinh Chiều, tham dự Thánh lễ và dùng bữa chung vào ngày Chúa nhật và các lễ trọng. Phần còn lại của tuần, mỗi người ở riêng trong phòng của mình, cầu nguyện, học hỏi, lao động chân tay và sao chép bản thảo. Chính từ tên của thung lũng Chartreuse mà cộng đoàn được gọi là Carthusian.

Được gọi về Rôma bên cạnh Đức Urbanô II

Năm 1088, Eudes xứ Châtillon, học trò cũ của Brunô, được bầu làm Giáo hoàng với tên gọi Urbanô II. Ngài đang tiếp nối công cuộc cải cách của Đức Grêgôriô VII trong hoàn cảnh khó khăn, phải đối phó với ngụy giáo hoàng Clêmentê III và Hoàng đế Henry IV. Năm 1090, Đức Urbanô II triệu thầy cũ của mình về Rôma để làm cố vấn. Brunô vâng lời, dù điều đó có nghĩa là rời bỏ thinh lặng mà ngài vừa tìm được sau sáu năm.

Tại Rôma, Brunô sống trong dinh Latêranô cùng với Đức Giáo hoàng, nhưng giữ mình ngoài những tranh giành phe phái của giáo triều. Khi Đức Urbanô II muốn phong ngài làm tổng giám mục Reggio xứ Calabria, ngài kiên quyết từ chối và chỉ xin được trở lại đời sống thinh lặng. Đức Giáo hoàng chấp thuận, với điều kiện ngài ở lại nước Ý, gần giáo triều để có thể được triệu đến khi cần.

Calabria và những năm cuối đời của Thánh Brunô

Năm 1091, Brunô cùng một số môn đệ mới lập một ẩn viện thứ hai trong một thung lũng rừng núi thuộc giáo phận Squillace, tại nơi ngày nay gọi là Serra San Bruno. Họ dựng một nhà nguyện nhỏ bằng gỗ và những căn lều, dâng kính Đức Maria. Bá tước Roger I xứ Sicilia, người cai trị miền nam nước Ý, đã ban cho cộng đoàn vùng đất họ đang ở và trở thành bạn thân của Brunô.

Trong những năm tại Calabria, Brunô viết hai bức thư còn được lưu giữ đến ngày nay, và chính những bức thư này cho thấy rõ nhất tâm hồn ngài. Một bức gửi cho Raoul le Verd, người bạn cũ nay làm trưởng ban kinh sĩ tại Reims, nhắc lại lời khấn hai người từng cùng nhau tuyên hứa khi còn trẻ. Bức còn lại gửi cho các anh em ở Chartreuse, khích lệ họ kiên trì trong ơn gọi. Trong thư gửi Raoul, Brunô viết rằng chỉ những ai đã nếm trải thinh lặng và sự cô tịch của hoang địa mới biết chúng đem lại lợi ích và niềm vui thiêng liêng lớn lao dường nào cho những ai yêu mến chúng.

Brunô cũng là một tác giả Kinh Thánh, để lại những bài chú giải về sách Thánh vịnh và về các thư của Thánh Phaolô. Cuối tháng 9 năm 1101, Brunô lâm bệnh. Cảm nhận cái chết đang đến gần, ngài quy tụ các đan sĩ quanh giường và tuyên xưng đức tin trước mặt họ. Bản tuyên xưng ấy trình bày rõ ràng về mầu nhiệm Ba Ngôi và Nhập Thể, đồng thời bác bỏ lạc thuyết của Bérenger thành Tours, người đã phủ nhận sự hiện diện thật sự của Đức Kitô trong bí tích Thánh Thể. Về bí tích này, Brunô tuyên xưng rằng bánh và rượu đã truyền phép trên bàn thờ là Mình và Máu thật của Chúa Giêsu Kitô. Ngài qua đời ngày Chúa nhật 6 tháng 10 năm 1101, hưởng thọ khoảng 71 tuổi.

Tôn kính và di sản của Thánh Brunô

Sau khi Brunô qua đời, theo tập tục thời Trung cổ, các đan sĩ Calabria cử một người mang cuộn giấy tang đi khắp nước Ý, nước Pháp, nước Đức và nước Anh để báo tin và xin lời cầu nguyện. Gần hai trăm cộng đoàn, nhà thờ và tu viện đã ghi lời chia buồn và ca ngợi ngài lên cuộn giấy ấy.

Brunô không bao giờ được phong thánh qua một nghi thức long trọng như thông lệ sau này, vì Dòng Carthusian giữ nếp khiêm nhường nghiêm ngặt và không cổ võ việc tôn phong cho các thành viên của mình. Năm 1514, Đức Lêô X chuẩn nhận việc tôn kính ngài trong Dòng Carthusian. Ngày 17 tháng 2 năm 1623, Đức Grêgôriô XV mở rộng lễ kính ngài cho toàn thể Giáo hội, và năm 1674 Đức Clêmentê X nâng lễ kính lên bậc cao hơn. (Xem thêm: các bước để phong thánh trong Giáo hội Công giáo) Trong nghệ thuật Công giáo, Thánh Brunô thường được vẽ trong y phục Carthusian màu trắng, tay cầm một chiếc đầu lâu, cùng với một cuốn sách và cây thánh giá, đôi khi đội vòng hào quang bảy ngôi sao gợi nhớ giấc mơ của Giám mục Hugues.

Di sản của Brunô không nằm ở những công trình đồ sộ mà ở sự bền bỉ của một nếp sống. Guigo, vị bề trên thứ năm của Grande Chartreuse, đã ghi lại các tập tục của cộng đoàn trong tác phẩm Phong tục Chartreuse hoàn thành năm 1127. Tổng Tu nghị đầu tiên họp năm 1140 dưới sự hướng dẫn của Thánh Anthelm đã liên kết các đan viện trong đức ái và sự tuân phục chung. Châm ngôn của dòng, Stat crux dum volvitur orbis, nghĩa là thập giá đứng vững trong khi thế giới xoay vần, tóm gọn xác tín mà Brunô đã sống.

Dòng Carthusian có một đặc điểm hiếm có: chưa bao giờ cần một cuộc cải cách, vì chưa bao giờ rời xa tinh thần ban đầu. Ngày nay, dòng vẫn hiện diện với hơn hai mươi đan viện nam nữ trên thế giới, và Grande Chartreuse vẫn là đan viện mẹ. Đức Piô XI phê chuẩn Quy chế của dòng năm 1924, Thánh Gioan Phaolô II viếng thăm Serra San Bruno ngày 5 tháng 10 năm 1984, và Đức Biển Đức XVI cử hành Kinh Chiều tại đan viện này ngày 9 tháng 10 năm 2011. Thánh Brunô còn được tôn kính như bổn mạng của vùng Calabria và là một trong những vị bổn mạng của nước Đức. (Xem thêm: dòng thời gian lịch sử Giáo hội Công giáo)