Thánh Lucia

Thánh Lucia – Trinh nữ – Tử đạo

Bổn mạng các bệnh nhân về mắt, người mù và các gia tộc chịu đau khổ

Kính nhớ ngày 13 tháng 12

ĐÔI DÒNG TIỂU SỬ

Xuất thân và Ước nguyện Khiết trinh

Thánh nữ Lucia sinh năm 283 tại Syracuse, đảo Sicilia (Ý), trong một gia đình quý tộc giàu có và đạo hạnh. Ngài chịu nỗi đau mồ côi cha từ thuở nhỏ và được mẹ là bà Eutychia nuôi dưỡng, giáo dục sâu sắc trong đức tin Kitô giáo. Ngay từ thời thiếu nữ, Lucia đã âm thầm khấn dâng vương miện trinh tiết của mình cho Thiên Chúa, nguyện trọn đời sống cuộc đời khiết trinh.

Biến cố tại Mộ Thánh Agatha

Khi đến tuổi trưởng thành, mẹ ngài (vốn là người gốc Hy Lạp) vì không biết lời khấn hứa của con gái nên đã hứa gả Lucia cho một thanh niên quý tộc ngoại giáo giàu có. Giữa lúc Lucia đang lo lắng tìm cách trì hoãn, một biến cố lớn đã xảy ra: bà Eutychia mắc chứng bệnh băng huyết nặng suốt 4 năm, chạy chữa khắp nơi không khỏi.

Biết tiếng Thánh nữ Agatha (đã tử đạo trước đó vài chục năm tại Catania), Lucia đã thuyết phục mẹ cùng đến viếng mộ Ngài để xin ơn chữa lành:

• Tại ngôi mộ thánh, Lucia đã được thị kiến Thánh Agatha. Thánh nữ nói với Lucia: “Hỡi chị Lucia, vị trinh nữ của Thiên Chúa, sao chị lại xin tôi điều mà chính chị có thể làm cho mẹ chị? Đức tin của chị đã cứu mẹ chị rồi!”
• Ngay lập tức, bà Eutychia hoàn toàn lành bệnh. Cảm kích trước phép lạ của Chúa, bà đã đồng ý hủy bỏ hôn ước và chấp thuận cho Lucia bán hết tài sản, trang sức để phân phát cho những người nghèo khổ, góa bụa.

Cuộc bách hại dưới thời Diocletianus

Chàng thanh niên ngoại giáo bị từ hôn, vừa tiếc nuối nhan sắc vừa tức tối vì mất đi món của hồi môn lớn, đã sinh lòng oán hận. Hắn đến tố cáo Lucia với Tổng đốc Paschasius rằng nàng là một Kitô hữu. Thời bấy giờ, Hoàng đế Roma là Diocletianus đang thực thi một trong những cuộc bách hại Kitô giáo tàn khốc nhất lịch sử hội thánh. Lucia lập tức bị bắt giữ.

LÒNG CAN ĐẢM CỦA MỘT CHỨNG NHÂN

Khi bị điệu ra trước tòa án của Tổng đốc Paschasius, thiếu nữ Lucia đã chứng tỏ một đức tin kiên cường qua cuộc đối thoại đầy khí phách:

• Paschasius: “Hãy từ bỏ mê muội và dâng hương tế các thần minh đi!”
• Thánh nữ Lucia: “Thưa Quan, của lễ thanh sạch và tinh tuyền nhất dâng lên Thiên Chúa chân thật là viếng thăm, giúp đỡ kẻ mồ côi, nghèo khổ. Tôi đã hiến dâng tất cả tài sản cho Người, giờ đây tôi sẵn sàng dâng chính mạng sống mình làm lễ tế.”
• Paschasius: “Hãy giữ những lời đó cho các Kitô hữu của cô. Ở đây, cô phải vâng lệnh Hoàng đế Rôma.”
• Thánh nữ Lucia: “Quan biết vâng phục mệnh lệnh vua chúa dưới đất thì tôi càng phải vâng giữ giới răn của Thiên Chúa trên trời. Ngài muốn làm gì tôi thì làm, tôi chỉ một mực trung thành với Chúa tôi thờ.”
• Paschasius: “Có phải cô đã phung phí sản nghiệp ông cha để lại cho bọn tình nhân?”
• Thánh nữ Lucia: “Tôi đã cất giữ tài sản ở một nơi an toàn (Thiên đàng). Và tôi chỉ có một Tình Quân duy nhất là Chúa Giêsu Kitô.”
• Paschasius: “Ta sẽ cho đánh đòn cô để xem cái lưỡi sắc sảo này còn nói được bao lâu.”
• Thánh nữ Lucia: “Lời của Thiên Chúa thì không bao giờ cạn. Chính Chúa Thánh Thần đang dùng miệng tôi để nói, chứ không phải tôi đâu.”
• Paschasius: “Vậy ra Chúa Thánh Thần đang ngự trong cô à?”
• Thánh nữ Lucia: “Vâng, những ai sống đạo đức và khiết trinh thì thân xác họ là đền thờ của Chúa Thánh Thần.”

Tức giận vì không khuất phục được ngài, Paschasius đe dọa: “Được rồi! Ta sẽ sai lính lôi cô vào nhà chứa cho bọn thanh niên dâm đãng hãm hiếp. Để xem lúc đó Chúa Thánh Thần có bỏ cô mà đi không!”

Thánh nữ bình thản đáp lại:

“Nếu thân xác tôi bị cưỡng bức ngoài ý muốn, thì linh hồn tôi vẫn vẹn sạch và triều thiên khiết trinh của tôi sẽ được gia tăng gấp đôi trước tòa Chúa. Sức mạnh loài người không thể phá đổ đền thờ thiêng liêng của Thiên Chúa.”

Những phép lạ nhãn tiền và cuộc Khải hoàn

1. Hóa nặng như đá: Đúng như lời ngài tuyên tín, khi lính tráng xông vào lôi ngài đi, Thiên Chúa đã làm cho thân xác Lucia nặng như một ngọn núi lớn. Tổng đốc huy động hàng chục binh lính lực lưỡng, thậm chí dùng cả những cặp bò khỏe mạnh để kéo, nhưng thánh nữ vẫn đứng im bất động.
2. Vô hại trước lửa dầu: Paschasius vừa hổ thẹn vừa giận dữ, sai người chất củi, tẩm dầu và nhựa thông xung quanh ngài rồi phóng hỏa. Lửa bốc cháy ngùn ngụt nhưng Lucia vẫn đứng giữa đống lửa cầu nguyện, không một sợi tóc nào của ngài bị tổn hao.
3. Lưỡi gươm tử đạo: Nhận thấy các hình phạt đều vô hiệu trước quyền năng Thiên Chúa, Paschasius ra lệnh cho đao phủ dùng gươm đâm thấu cổ họng ngài (hoặc chém đầu). Trước khi trút hơi thở cuối cùng, thánh nữ vẫn kiên cường tiên tri về sự sụp đổ của cuộc bách hại và sự bình an sắp đến của Giáo hội. Ngài lãnh triều thiên tử đạo vào ngày 13 tháng 12 năm 304.

HÀNH TRÌNH THÁNH TÍCH (LỊCH SỬ LƯU CHUYỂN)

Hành trình lưu chuyển hài cốt của Thánh nữ Lucia là một thiên sử ký thăng trầm:

• Hơn 400 năm đầu: Thánh tích được tôn kính tại quê hương Syracuse (Sicilia).
• Thế kỷ VIII – IX: Để bảo vệ thánh tích trước các cuộc xâm lược của người Saracen (Hồi giáo), Quận công Spoleto đã chuyển thánh tích về Corfinium (thuộc vùng Abruzzo, Ý).
• Năm 972: Hoàng đế Otho I (Thần thánh La Mã) di chuyển thánh tích về nhà thờ Thánh Vincent tại Metz (Pháp). Từ đây, một phần xương cánh tay của ngài được dâng cho tu viện Luitburg (Giáo phận Spires).
• Năm 1204: Trong cuộc Thập Tự Chinh thứ tư, người Venice đã tìm thấy một phần thánh tích lớn của Ngài tại Constantinopolis (Constantinople) và đưa về Venice, an vị tại nhà thờ Thánh Lucia. Khi nhà thờ này bị dỡ bỏ để làm nhà ga xe lửa (nay là Ga tháp Venezia Santa Lucia), hài cốt ngài được chuyển sang nhà thờ Thánh Geremia gần đó và an vị ở đó cho đến nay.
• Biến cố năm 1981: Ngày 7 tháng 11 năm 1981, hai tên trộm có vũ trang đã đập vỡ hòm kính tại nhà thờ Thánh Geremia, lấy đi hài cốt của ngài và chỉ để lại phần xương sọ cùng chiếc mặt nạ bạc. Sau một tháng truy lùng và trước lời kêu gọi, cầu nguyện tha thiết của toàn thể Giáo hội (đặc biệt là giáo dân đảo Sicilia), cảnh sát đã tìm lại được thánh tích vào đúng đêm trước ngày lễ kính của ngài (12/12/1981) tại một vùng ngoại ô Venice. Thánh tích sau đó được rước trở lại nhà thờ trong niềm vui mừng khôn xiết của các tín hữu.

Biểu tượng đôi mắt đặt trên chiếc đĩa

Biểu tượng này bắt nguồn từ chính tên gọi của ngài và những giai thoại linh thiêng được lưu truyền trong dân gian Kitô giáo qua nhiều thế kỷ.

Theo các tài liệu truyền thống từ thế kỷ 14, biểu tượng này xuất phát từ hai câu chuyện phổ biến trong cuộc tử đạo của ngài:

• Sự tra tấn của bạo chúa: Khi Thánh Lucia kiên quyết không từ bỏ đức tin Kitô giáo, quan tổng trấn La Mã đã ra lệnh cho lính tra tấn ngài dã man, trong đó có hình phạt móc mắt. Tuy nhiên, khi khâm liệm thi hài ngài, người ta kinh ngạc phát hiện đôi mắt của ngài đã được Chúa chữa lành một cách hoàn hảo và còn đẹp hơn trước.
• Sự từ chối kẻ cầu hôn: Một câu chuyện khác kể rằng một người đàn ông ngoại giáo đã mê đắm đôi mắt tuyệt đẹp của Lucia. Để giữ trọn lời khấn hứa đồng trinh với Thiên Chúa và cắt đứt sự quấy rối, ngài đã tự móc mắt mình và gửi chúng cho người đàn ông đó trên một chiếc đĩa.

• Biểu tượng của “Ánh Sáng” (Lux): Trong tiếng Latin, tên của ngài (Lucia/Lucy) bắt nguồn từ chữ Lux, nghĩa là ánh sáng. Đôi mắt trên đĩa là biểu tượng thị giác nhắc nhở về tên gọi của ngài – người mang lại ánh sáng xua tan bóng tối.
• Thị kiến đức tin (Ánh sáng tâm linh): Đôi mắt trên đĩa tượng trưng cho việc Thánh Lucia sẵn sàng hy sinh đôi mắt thể xác để giữ vẹn toàn “đôi mắt tâm hồn”. Nó nhắc nhở các tín hữu rằng thị lực đức tin bên trong quan trọng hơn vẻ đẹp hay cái nhìn trần tục.
• Sự bảo trợ cho người khiếm thị: Chiếc đĩa đựng đôi mắt trở thành một dấu hiệu nhận biết (thuộc tính của thánh nhân) trong nghệ thuật Kitô giáo. Nhờ biểu tượng này, ngài được tôn kính là vị Thánh bổn mạng để cầu bầu cho những người mù lòa, những người mắc bệnh về mắt, các bác sĩ nhãn khoa và các ngành nghề cần thị lực tốt (như thợ may, thợ kính).

Trong các bức họa hoặc tượng điêu khắc cổ điển (đặc biệt là thời Phục Hưng), Thánh Lucia luôn được khắc họa là một thiếu nữ tay cầm nhành cọ (biểu tượng của sự tử đạo) và tay kia nâng một chiếc đĩa (hoặc khay vàng) trên đó có đặt hai con mắt. Điều này giúp các tín hữu mù chữ thời xưa có thể lập tức nhận ra ngài giữa các vị thánh khác.